Góp ý hoàn thiện quy định về tố tụng điện tử và xử lý tài sản trong vụ án hình sự

Đại biểu bày tỏ sự tán thành nhất trí cao đối với sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự. Theo đại biểu, việc sửa đổi lần này kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng và quy định của Hiến pháp năm 2013 (đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 203/2025/QH15), đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế. Góp ý cụ thể vào dự thảo dự án luật, đồng chí Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đã nêu ba kiến nghị trọng tâm nhằm tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn và hoàn thiện hành lang pháp lý.

Bắt buộc mã hóa dữ liệu trong tố tụng điện tử

Góp ý về cơ chế pháp lý đối với phương thức “Tố tụng điện tử” và vấn đề bảo mật dữ liệu số, đại biểu đánh giá việc bổ sung quy định về tố tụng điện tử, phiên tòa trực tuyến và lập hồ sơ vụ án điện tử là bước tiến trong đổi mới hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, cùng với việc số hóa hồ sơ, cần có quy định chặt chẽ về bảo mật thông tin khi chia sẻ dữ liệu qua hệ thống quản lý án hình sự. 

Theo đại biểu, hồ sơ vụ án hình sự chứa nhiều thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Nếu thiếu các biện pháp bảo vệ đồng bộ, việc trao đổi, chuyển giao hồ sơ điện tử có thể dẫn đến lộ, lọt dữ liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Qua đó, đề nghị bổ sung quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt và chế tài về bảo mật thông tin; quy định rõ nguyên tắc tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thực hiện tố tụng điện tử. Dữ liệu được thu thập, lưu trữ phải được mã hóa, bảo vệ bằng các giải pháp kỹ thuật chuyên dụng.

Không để dùng tài sản phạm pháp để khắc phục hậu quả

Đối với quy định về thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, đại biểu kiến nghị cần bổ sung các tiêu chí định lượng hoặc điều kiện kiểm chứng rõ ràng hơn đối với quy định về “phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại”. Theo đại biểu, việc quy định chặt chẽ điều kiện kiểm chứng này là cơ sở quan trọng nhằm đảm bảo tài sản dùng để khắc phục hậu quả không phải là tài sản có nguồn gốc do phạm tội mà ra, hoặc là tài sản đang bị kê biên trong các vụ án khác. 

Tăng cường giám sát trong xử lý sớm vật chứng, tài sản để tránh thất thoát, lãng phí

Theo đại biểu, việc bổ sung các quy định về xử lý sớm vật chứng, tài sản (như trả lại tiền cho bị hại, nộp tiền bảo đảm để hủy bỏ kê biên, giao tài sản để quản lý, khai thác, sử dụng tại các Điều 112, 113, 114, 116) là một điểm cải cách rất tiến bộ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn lớn trong thực tiễn xử lý tài sản kê biên, tránh lãng phí tài sản xã hội.Tuy nhiên, cần bổ sung cơ chế giám sát tài chính minh bạch đối với số tiền nộp bảo đảm hoặc tiền bán tài sản lưu giữ trong các tài khoản tại ngân hàng thương mại để đảm bảo tính công khai, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ sở hữu, người thứ ba ngay tình theo đúng tinh thần Điều 12 và Điều 35 Bộ luật Tố tụng hình sự về bảo hộ tài sản và quyền được bồi thường thiệt hại.

Nhằm tăng cường kiểm soát chặt chẽ quyền lực tư pháp trong hoạt động xử lý vật chứng, tài sản, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng đề xuất dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế định kỳ hằng quý báo cáo Hội đồng nhân dân và các cơ quan dân cử về tình hình quản lý, xử lý tài sản tạm giữ cũng như tài sản số.