Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng góp ý về phân cấp ngân sách và đầu tư phòng, chống ma túy, tội phạm

Đề nghị phân cấp ngân sách thực chất, phù hợp với thực tiễn địa phương

Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Đoàn Thị Lê An cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, Luật nhằm thống nhất quản lý tài chính công và đầu tư công, khắc phục chồng chéo về quy trình, thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Ghi nhận nỗ lực của Chính phủ, Bộ Tài chính trong việc tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội sau phiên thảo luận tổ, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng phân cấp thực chất, gắn thẩm quyền với trách nhiệm và bảo đảm nguồn lực tương ứng với nhiệm vụ được giao.

Góp ý về cơ chế phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại điểm g khoản 2 Điều 36, đại biểu cơ bản nhất trí với nguyên tắc ngân sách trung ương hưởng 15%, ngân sách địa phương hưởng 85% đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương. Tuy nhiên, việc áp dụng tỷ lệ này đối với trường hợp nhà đầu tư tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính về đất đai có thể gây khó khăn cho địa phương trong cân đối ngân sách.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An tham gia thảo luận tại Hội trường

Theo đại biểu, khoản kinh phí được khấu trừ không làm phát sinh dòng tiền thu tương ứng vào ngân sách địa phương, nhưng địa phương vẫn phải hạch toán, phân chia theo quy định và cân đối nguồn lực khác để hoàn trả phần ngân sách trung ương được hưởng. Điều này làm giảm tính chủ động trong quản lý, sử dụng ngân sách, nhất là đối với những địa phương chưa tự cân đối được thu, chi.

Đại biểu cũng dẫn quy định chuyển tiếp tại khoản 4 Điều 102 của dự thảo Luật, theo đó ngân sách địa phương được hưởng 100% khoản thu tương ứng với kinh phí nhà đầu tư thực tế đã ứng trước trong thời gian trước ngày 01/01/2026, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, quy định này chưa giải quyết đầy đủ việc xử lý đối với những trường hợp phát sinh sau thời điểm nêu trên.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bổ sung quy định cụ thể về nguyên tắc hạch toán, xử lý khoản kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước và phân chia nguồn thu đối với các trường hợp này, bảo đảm phù hợp với thực tế phát sinh, tránh ảnh hưởng bất hợp lý đến khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Về thẩm quyền phân bổ, điều chỉnh vốn đầu tư công tại Điều 48 và Điều 51, đại biểu đánh giá cao việc dự thảo tăng quyền chủ động cho UBND cấp tỉnh khi điều chỉnh mức vốn giữa các chương trình, dự án, nhiệm vụ. Tuy nhiên, việc điều chỉnh vẫn chỉ được thực hiện trong danh mục đã được HĐND tỉnh quyết định.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định để phù hợp với điều kiện của các tỉnh miền núi, nơi tiến độ triển khai dự án thường chịu ảnh hưởng của địa hình, thời tiết, công tác giải phóng mặt bằng và nhiều yếu tố khách quan khác. Có dự án đã đủ điều kiện, có khả năng giải ngân nhưng thiếu vốn, trong khi dự án khác đã được bố trí vốn lại gặp vướng mắc, chưa thể triển khai hoặc giải ngân.

Trong điều kiện đó, nếu mọi trường hợp bổ sung, điều chỉnh danh mục dự án đều phải trình HĐND, kể cả khi không làm thay đổi tổng mức vốn và mục tiêu đầu tư, sẽ hạn chế tính linh hoạt trong điều hành.

Về hướng sửa đổi, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 48 và khoản 5 Điều 51 theo hướng HĐND cấp tỉnh quyết định mục tiêu, định hướng, nguyên tắc phân bổ, tổng mức vốn đầu tư công 5 năm và những nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Đối với UBND cấp tỉnh, đại biểu đề xuất cho phép chủ động điều chỉnh mức vốn, bổ sung hoặc điều chỉnh danh mục dự án trong phạm vi tổng mức vốn đã được HĐND quyết định, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Luật, không làm thay đổi mục tiêu, định hướng đầu tư và không thuộc trường hợp pháp luật quy định HĐND phải trực tiếp quyết định. Cùng với đó, UBND có trách nhiệm công khai, báo cáo HĐND tại kỳ họp gần nhất và chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn.

Từ những nội dung góp ý trên, đại biểu Đoàn Thị Lê An đề nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng vừa bảo đảm quản lý thống nhất, vừa phân cấp thực chất; xác định rõ quyền quyết định, trách nhiệm giải trình, giữ vững kỷ luật ngân sách nhưng vẫn tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành. Đại biểu cũng đề nghị quan tâm đến điều kiện đặc thù của các tỉnh miền núi, biên giới khi xây dựng chính sách ngân sách, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng trong tiếp cận nguồn lực, để mỗi đồng ngân sách được phân bổ đúng, sử dụng kịp thời, hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.

Đầu tư có trọng tâm, lấy hiệu quả phòng ngừa làm thước đo

Phiên thảo luận tổ chiều 05/11 về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035 do đồng chí Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng, chủ trì.

Tham gia thảo luận, đại biểu Sầm Minh Hồ, cho rằng việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình là cần thiết. Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bố trí nguồn lực có trọng tâm, tránh chồng chéo và lấy kết quả thực tế trong đời sống Nhân dân làm tiêu chí đánh giá.

Đại biểu Sầm Minh Hồ phát biểu thảo luận

Đại biểu chỉ rõ, nhiều hạn chế trong công tác phòng, chống tội phạm mang tính hệ thống, không thể khắc phục chỉ bằng những giải pháp riêng lẻ. Tờ trình của Chính phủ đã chỉ ra những bất cập trong tuyên truyền, giáo dục pháp luật, năng lực cảnh báo sớm, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội, công tác quản lý địa bàn, trang thiết bị và khả năng chia sẻ thông tin.

Những tồn tại này liên quan đến công tác công an, quốc phòng, giáo dục và đào tạo, y tế, tư pháp, đồng thời gắn với trách nhiệm của chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội. Do đó, đại biểu cho rằng cần có một chương trình xác định rõ mục tiêu, địa bàn, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm thực hiện, kết nối các nhiệm vụ phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ, đấu tranh xử lý và hỗ trợ người dân thành hệ thống giải pháp đồng bộ, có thể kiểm tra, đánh giá và lượng hóa kết quả.

Về cơ chế đầu tư, đại biểu đồng tình với việc thực hiện trong khuôn khổ chương trình mục tiêu quốc gia, song lưu ý cần xác định rõ phạm vi nhiệm vụ chi. Không phải mọi hoạt động thường xuyên như điều tra, tuần tra, xử lý vi phạm hoặc quản lý hành chính đều được chuyển thành nhiệm vụ chi của Chương trình.

Theo đó, nguồn vốn cần ưu tiên giải quyết những vấn đề cấp bách, các mục tiêu có thời hạn, khắc phục thiếu hụt về hạ tầng, năng lực và thực hiện các nhiệm vụ liên ngành có thể xác định rõ sản phẩm, chất lượng, kết quả tác động. Những nhiệm vụ đã được bảo đảm bằng nguồn kinh phí khác phải tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành. Việc bố trí vốn cần được đối chiếu theo từng nội dung, tránh chồng chéo hoặc tính hai lần cho cùng một hoạt động. Đại biểu cho rằng, đầu tư có trọng tâm mới tạo được giá trị tăng thêm của Chương trình.

Bên cạnh yêu cầu sử dụng nguồn vốn hiệu quả, đại biểu Sầm Minh Hồ đánh giá cao cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, cấp xã làm nền tảng trong công tác phòng, chống ma túy và tội phạm. Đại biểu đồng tình với mục tiêu lấy phòng ngừa là chính, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở, gắn giảm tội phạm bền vững với giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.

Theo đại biểu, những yếu tố dẫn đến tội phạm thường xuất hiện từ sớm trong gia đình, nhà trường, cộng đồng và trên không gian mạng. Việc nhận diện sớm các mâu thuẫn, rủi ro, hành vi vi phạm nhỏ và hỗ trợ kịp thời người có nguy cơ sẽ mang lại hiệu quả phòng ngừa bền vững hơn so với việc chỉ tập trung xử lý khi hậu quả đã xảy ra.

Về lộ trình thực hiện, đại biểu đánh giá cao việc Chính phủ thiết kế Chương trình thành hai giai đoạn 2026 - 2030 và 2031 - 2035, đồng thời kế thừa các nội dung phòng, chống ma túy đã được Quốc hội quyết định phê duyệt trước đó. Cách làm này cho phép tập trung nguồn lực trong giai đoạn trước mắt, sau đó sơ kết, đánh giá để quyết định những nhiệm vụ phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Để Chương trình triển khai hiệu quả, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương; xác định cụ thể tiêu chí đánh giá, cơ chế giám sát và thứ tự ưu tiên trong trường hợp khả năng bố trí vốn thấp hơn nhu cầu dự kiến.

Đại biểu Sầm Minh Hồ khẳng định, việc Quốc hội xem xét phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình là cần thiết, đúng thời điểm, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới. Đồng tình với định hướng Chính phủ trình, đại biểu đề nghị khi triển khai cần tập trung nguồn lực, bảo đảm hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải và lấy kết quả thực tế trong đời sống Nhân dân làm tiêu chí đánh giá cao nhất.