TIN HOẠT ĐỘNG

VĂN BẢN

TƯ LIỆU

Ý kiến cử tri - Ý kiến Đại biểu

GIỚI THIỆU VỀ CAO BẰNG

LIÊN KẾT

THỐNG KÊ

Đang truy cậpĐang truy cập : 27

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 26


Hôm nayHôm nay : 2421

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 79292

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 5141737

Công báo Cao Bằng
Thủ tục hành chính Cao Bằng
Cổng thông tin Cao Bằng

Trang nhất » Tin hoạt động » Văn hóa - Lịch sử - Con người

Lễ mừng thọ của người Tày, Nùng ở Cao Bằng

Thứ năm - 23/05/2013 21:12

Lễ mừng thọ (LMT) cho người cao tuổi của dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng được tổ chức vào mùa xuân, mùa vạn vật hồi sinh, xanh tốt. Đây là một nét đẹp văn hóa truyền thống được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Bà Then làm lễ bên chiếc lầu gạo cầu an, phúc thọ cho ông (bà).
 

LMT nằm trong 24 đạo hiếu của cuộc sống con người, được phân ra làm bốn chu kỳ: Chu kỳ thứ nhất được 49 tuổi gọi là chữ Phúc; Chu kỳ thứ hai được 61 tuổi gọi là chữ Thọ (tuổi hoa niên); Chu kỳ thứ ba là 73 tuổi gọi là chữ Khang (tuổi thịnh niên) và Chu kỳ thứ tư được 85 tuổi gọi là chữ Ninh (tuổi đại niên).

Bắt đầu từ tuổi 85 người ta thường gọi là tuổi giai lão, trường thọ và hằng năm con cháu trong gia tộc lại đến thăm để mừng thọ cho các cụ. Thông thường chu kỳ thứ tư của con người biểu hiện tuổi đã già, sức khỏe đã yếu nên phải tổ chức LMT để bắc lại cây cầu cho vững chắc, trồng lại cây mệnh cho xanh tươi, xin trình hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu gia hạn thêm cho ông, bà sống ở trần gian thêm một thời gian dài nữa với con cháu. Trong LMT, con cháu thường mời bà Then, ông Tào đến để hành lễ. Buổi lễ được diễn ra gồm nhiều phần. Đầu tiên là phần hành lễ. Bà Then vừa lập đàn vừa cầu khấn:

Kính thưa thánh thượng Ngọc Hoàng

Kính thưa các vị thần thánh, các vị tổ sư

Hôm nay ở nhà này

Có ông (bà) làm lễ thượng thọ (đại thọ)

Cháu chắt, anh em tới mừng

Đứng trước anh linh tiên tổ

Mời các vị ở trên cao xuống chứng giám

Mâm lễ có đầy đủ: bánh trái, mâm xôi, lợn quay, gà, vịt

Xin dâng hương, dâng tửu, dâng trà

Xin được làm nghi lễ.

Sau lời cầu khấn của bà Then, con cháu lần lượt mang gạo, tiền, quần áo và một bức vạn (câu đối) đến để mừng thọ ông (bà). Bức vạn đến mừng thọ phải chọn màu sắc và nội dung cho phù hợp với LMT. Thông thường khi mừng đại thọ, con cháu thường mua những tấm vạn màu đen, biểu thị tuổi đại thọ của ông (bà).

Tiếp đó là phần “Pố lương” (cho gạo vào lầu). Bà then dựng một bàn cúng dưới chân bàn thờ, bên cạnh là cây mai và cây chuối biểu tượng cho cây mệnh và một cái lầu vàng, được dán bên ngoài bằng giấy màu hồng, tượng trưng cho bồ gạo số mệnh. Gạo và rượu con cháu mang đến được đổ vào một cái thùng đặt bên ngoài cửa ra vào. Từ thùng gạo, bà Then trải hai tấm vải đen và trắng dẫn đến chiếc lầu vàng và bên cạnh chiếc lầu bà Then dựng chiếc thang làm bằng cọng lá chuối bên cạnh để tượng trưng cho chiếc cầu thang nối từ hạ giới lên thiên đình. Tiếp đó, bà Then niệm chú:

Quân binh đâu thắng ngựa cho ta

Lên mường thiêng gọi hồn cho chính chủ

Hỡi chín hồn, bảy vía

Người ở nơi đâu

Ở mường xa hay bản gần

Về nhà ngay để con cháu mừng thọ

Con cháu đâu thắp hương dâng lễ.

Bà Then xúc bát gạo kèm theo vàng mã và một ít tiền lẻ, đưa cho con cháu ngồi gần tấm vải và chuyền tay nhau đưa tiền, vàng mã, bát gạo vào lầu vàng, cho tới khi đầy thì dừng lại. Ông (bà) ngồi bên lầu vàng. Con, cháu dâng rượu chúc thọ ông (bà), bà Then đọc lời cầu thần chứng giám:

...Năm nay mọi sự an lành tai qua nạn khỏi

Con cháu làm ăn được nhiều lúa, ngô

Bội thu đầy ắp….

Các con rót rượu, đốt đèn trước lầu gạo biểu thị sự minh mẫn, mạnh khỏe của ông (bà), sau đó con cháu mang quần, áo, giầy dép mới ra mặc cho ông (bà) và chúc thọ.

Sau là đến phần “Hoàn lộc phúc thọ”. Lầu vàng đã đầy gạo, thang mệnh đã được bắc, bà Then phát lộc cho con cháu, coi đó là phúc lộc của ông bà, cha mẹ. Hành lễ xong, con cháu vui vẻ ăn uống. Sau khi ăn uống, bà Then lại mời con trưởng tới để nhận lễ, người con trưởng nhận lễ và đặt chiếc lầu vàng lên bàn thờ và buộc vào lầu ba sợi chỉ màu:

Sợi chỉ màu đen

Ông bà sống lâu

Sợi chỉ màu trắng

Con cháu yên bình, an phúc

Sợi chỉ màu đỏ

Con gái vóc nước thanh hoa

Con trai khôn ngoan chữ giỏi

Bà Then thắp hương, rót rượu để người con trưởng dâng lên các vị thánh thần, sau đó vẩy rượu khắp bốn phương cầu cho gia đình bình an, cả năm con cháu làm ăn suôn sẻ.

Tiếp đó là phần nghi lễ “Bước qua mường trời”. Người xưa cho rằng cuộc đời là một biển lớn, để đi qua biển lớn phải bắc một chiếc cầu mệnh để đưa hồn đi qua. Thời gian trôi qua cây cầu đã bị mục, bị hỏng nên cần phải sửa sang lại cho cây cầu chắc chắn, bà Then làm một chiếc cầu gỗ dài để bắc qua biển lớn, hai đầu có chốt hai cái đinh bằng gỗ và đệm hai mảnh vải nhỏ trắng đen, sau lễ cầu và hành lễ cây cầu được mang đi đóng ở một khoanh đất gần nhà. Vừa đóng bà Then vừa khấn:

Đóng để qua biển lớn

Đóng để hồn nhớ đường về nhà

Hỡi hương hồn chứng giám

Bình an, bình an, bình an…

Sau khi đóng xong cây cầu mệnh, bà Then đốt một bó đuốc và múc một muôi mỡ đun sôi. Bà Then vừa khấn vừa phun rượu vào muôi mỡ cho con cháu nhảy qua để xua đuổi tà ma, cầu cho phúc, lộc, thọ.

Sau cùng là phần “Trồng cây mệnh”. Cây mai và cây chuối sau khi hành lễ được con cháu bưng cả rễ đem trồng vào trong vườn, sau đó con cháu phải chăm sóc cho cây lên xanh tốt. Bà Then thắp hương tưới rượu để cho cây mệnh mau lớn. Người ta tin rằng đó là cây hộ mệnh linh hồn, có chiếc cầu vững chắc, có cây mệnh xanh rợp bóng mát, chắc chắn ông (bà) sẽ tránh khỏi được mệt mỏi, đau ốm và sống trường thọ bên con cháu.

Mừng thọ là một trong những nét sinh hoạt văn hóa truyền thống, thể hiện chữ hiếu của con cháu đối với các bậc sinh thành, là giá trị văn hóa đặc sắc cần được bảo tồn, gìn giữ.

 
Hà Ngọc Thương

Nguồn tin: caobang.gov.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
Trả lời cử tri

Chuyên mục cơ quan Dân cử và Cử tri

Người tốt việc tốt
Quốc hội
Báo đại biểu nhân dân

THƯ VIỆN ẢNH