TIN HOẠT ĐỘNG

VĂN BẢN

TƯ LIỆU

Ý kiến cử tri - Ý kiến Đại biểu

GIỚI THIỆU VỀ CAO BẰNG

LIÊN KẾT

THỐNG KÊ

Đang truy cậpĐang truy cập : 16


Hôm nayHôm nay : 2150

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 76515

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 5363209

Công báo Cao Bằng
Thủ tục hành chính Cao Bằng
Cổng thông tin Cao Bằng

Trang nhất » Tin hoạt động » Văn hóa - Lịch sử - Con người

Múa Chầu trong hát Then đàn tính

Chủ nhật - 14/08/2016 11:24
Múa Chầu là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian của người Tày, Nùng tại Cao Bằng, thường diễn ra vào các dịp lễ, Tết, lễ cầu an, lễ cấp sắc... Múa Chầu có ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc cho gia đình, cầu mùa màng tốt tươi, cầu bình an, sức khoẻ. Trải qua thời gian, múa Chầu đã dần bị mai một, thế hệ trẻ ngày càng ít biết đến điệu múa truyền thống này.
Múa Chầu trong lễ giải hạn đầu năm cầu sức khỏe, bình an và tài lộc. Ảnh: Huy Hùng

Theo các nhà nghiên cứu, múa trong Then có 3 hình thức là: múa tập thể, múa đôi, múa đơn. Hình thức múa tập thể có hai điệu múa là múa Chầu và múa Sluông, là hai điệu múa chính trong nghệ thuật diễn xướng của Then. Đạo cụ chủ yếu cho múa Chầu và múa Sluông là chiếc quạt và cây đàn tính, chùm sóc nhạc.

Trong cuộc diễn xướng Then, các chúa Then thường thể hiện điệu múa Chầu song song với khúc hát chầu tổ tiên, chầu cung vua, chầu chúa trời... Người múa Chầu tay phải cầm chùm sóc nhạc theo nhịp bước, tay trái cầm quạt, di chuyển vòng tròn, hàng ngang hay tiến lùi theo vòng xuyến. Các động tác múa dứt khoát, khoan thai, uyển chuyển, nhẹ nhàng mang tính ước lệ theo nhịp đàn tính; thể hiện mô phỏng các thao tác lao động sản xuất, từ việc cày cấy, thu hoạch, chăn nuôi, săn bắt, tạo nên các sản phẩm có mặt trong mâm lễ vật dâng cúng. Múa dâng lễ vật lên tổ tiên của những chúa Then mới được cấp sắc, múa dâng lễ vật lên cha mẹ Then thể hiện sự tôn kính, trân trọng của các chúa Then đại diện cho con cháu đối với tổ tiên. Múa dâng lễ vật khi vào chầu cung vua, các chúa Then đại diện cho muôn dân tỏ lòng tôn kính và cảm ơn vua chúa đã che chở cho muôn dân có được cuộc sống bình yên, ấm no. Múa dâng lễ vật khi vào chầu Ngọc Hoàng (chúa trời), các chúa Then đại diện cho muôn dân tỏ lòng tôn kính và cảm ơn chúa trời đã cho muôn dân được bốn mùa mưa thuận gió hoà, mùa màng tốt tươi, muôn loài sinh sôi, phát triển.

Trong màn múa Chầu, các chúa Then chủ yếu là biểu diễn các động tác múa theo nhạc đệm, còn phần nhạc đệm và hát những khúc hát là do một người hoặc một nhóm người làm thầy cúng đảm nhiệm. Ca từ trong các bài diễn xướng Then  mộc mạc, giản dị, mang tính giáo dục và nhân văn, dễ vào lòng người, mang khí chất vốn có của người Tày, Nùng.

Múa Chầu nói riêng và múa trong nghệ thuật diễn xướng Then là sự thể hiện các hoạt động của nghệ nhân Then cả về phương diện tâm linh cũng như nghệ thuật. Múa Chầu trong diễn xướng Then của người Tày ở Cao Bằng kết hợp một cách nhuần nhuyễn giữa trình tự nội dung của cuộc diễn xướng và mục đích, ý nghĩa của nghi lễ.

Dòng chảy của thời gian cùng với những đổi thay trong đời sống xã hội, nghệ thuật múa Chầu nay đã bị mai một, ít người còn biết đến loại hình nghệ thuật truyền thống này. Tại xã Trọng Con (Thạch An), loại hình nghệ thuật truyền thống này vẫn được gìn giữ qua các thế hệ. Đối với cụ Đinh Thị Nhâm, xóm Nà Lèng, xã Trọng Con, múa Chầu như một món ăn tinh thần không thể thiếu. Cụ Nhâm cho biết: Tiếng then tính ngọt ngào, những điệu múa Chầu mượt mà uyển chuyển trong các dịp lễ, tết của làng bản, gia đình đã khiến cho cụ từ khi còn là một cô bé mới hơn 10 tuổi say mê và tập luyện theo. Cụ đã tham gia múa Chầu rất nhiều ở những dịp hội làng, hội xuân hay lễ mừng nhà mới, lễ cấp sắc.

 Cũng với niềm đam mê, tâm huyết với hát Then đàn tính, với những câu sli, câu lượn, nhiều năm qua, ông Hoàng Văn Thiệu đã dày công sưu tầm, tìm hiểu, lưu giữ nhiều thông tin quý giá các loại hình nghệ thuật dân gian này và bản thân ông là tư liệu “sống” - là một nghệ nhân trực tiếp thể hiện. Với những đóng góp trong khôi phục và gìn giữ các giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc, năm 2015, ông được tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước Nghệ nhân Ưu tú ở loại hình Lễ hội truyền thống.

Những người như Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Thiệu, cụ Đinh Thị Nhâm đã góp phần quan trọng đưa múa Chầu và hát Then vào trong đời sống sinh hoạt của nhân dân, nhiệt tình chỉ bảo, hướng dẫn con cháu vào dịp nông nhàn hoặc ai có nhu cầu tìm hiểu, học về Then tính và múa Chầu, với niềm mong mỏi để múa Chầu, Then tính được nhiều người biết đến. Họ chính là những báu vật sống đã truyền đạt cả giai điệu lẫn tình yêu, niềm say mê múa Chầu tới thế hệ trẻ, góp phần quan trọng lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Em Nông Hà Mây, học sinh lớp 8, Trường PTCS Trọng Con - một trong những người được truyền dạy múa Chầu, chia sẻ: Em rất tự hào khi mặc bộ trang phục truyền thống của người Tày, hát lượn và múa Chầu. Học múa Chầu cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn, chịu khó. Em đã biết nhiều bài múa Chầu và biểu diễn ở trường, ở huyện.

Các loại hình nghệ thuật dân gian nói chung và múa Chầu nói riêng giữ một vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của bà con dân tộc Tày, Nùng, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương và con người Cao Bằng. Múa Chầu hiện nay vẫn xuất hiện ở một số hoạt động như biểu diễn múa Rồng tại Lễ hội Pháo Hoa ở Quảng Uyên hay lễ cấp sắc, tuy nhiên rất ít so với những loại hình nghệ thuật khác. Hiện nay múa Chầu trong hát Then đàn tính của dân tộc Tày, Nùng nói riêng và nhiều làn điệu cũng như những giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Thiết nghĩ, cần có chế độ ưu đãi, khuyến khích và tạo điều kiện cho các tổ chức, các nghệ nhân nghiên cứu, truyền dạy và giới thiệu, đồng thời, thông qua công tác tuyên truyền, quảng bá để mọi người biết, hiểu và yêu thích; đưa vào trong các hoạt động biểu diễn nghệ thuật sân khấu cũng như trong hoạt động văn nghệ quần chúng ở cơ sở. Đây là việc làm cần thiết không chỉ góp phần nâng cao mức hưởng thụ văn hóa tinh thần cho nhân dân mà quan trọng hơn, đó là bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống quý giá cha ông để lại.

Nguồn tin: baocaobang.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
Trả lời cử tri

Chuyên mục cơ quan Dân cử và Cử tri

Người tốt việc tốt
Quốc hội
Báo đại biểu nhân dân

THƯ VIỆN ẢNH