TIN HOẠT ĐỘNG

VĂN BẢN

TƯ LIỆU

Ý kiến cử tri - Ý kiến Đại biểu

GIỚI THIỆU VỀ CAO BẰNG

LIÊN KẾT

THỐNG KÊ

Đang truy cậpĐang truy cập : 15

Máy chủ tìm kiếm : 8

Khách viếng thăm : 7


Hôm nayHôm nay : 465

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 108552

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 8929509

Công báo Cao Bằng
Thủ tục hành chính Cao Bằng
Cổng thông tin Cao Bằng

Trang nhất » Tin hoạt động » Văn hóa - Lịch sử - Con người

Giá trị văn hóa trong mo Then cầu chúc của người Tày, Nùng Cao Bằng

Thứ sáu - 24/04/2020 12:04
Mo then là hình thức nghi lễ văn hóa tâm linh, một tập tục thuộc ý thức hệ của đồng bào dân tộc, là chỗ dựa nghị lực, niềm tin cho người Tày. Nghi lễ mo Then giống nghi lễ tín ngưỡng các dân tộc, sự ngưỡng mộ đức tin hướng thiện, vươn tới những điềm lành, loại trừ cái ác, mang lý tưởng sống của con người.

Mo Then trong Lễ mừng thọ của người Tày.


Hát mo Then cầu chúc của người Tày là một cách để giao tiếp với “phi” (ma) được thực hiện bởi các then (tào, pựt). Tại các địa phương, hát mo Then khá phổ biến, đa dạng; dù thực hiện trong nghi lễ nào các làn điệu hát mo Then cũng mang ý nghĩa cầu chúc những điều tốt đẹp cho tất cả mọi người, mọi nhà. Chính vì vậy, Then (tào, pựt) với những làn điệu cầu chúc luôn được người Tày tôn trọng và nhờ cậy.

Hát Then chia làm hai bộ phận: Một bộ phận theo đường giải trí dân gian hòa vào dân dã nông thôn, hát xướng hồn nhiên như nó vốn có (còn gọi là Then văn nghệ); một bộ phận khác cũng về với dân gian nhưng trong hoàn cảnh nào đó biến dần thành nghề hát Then cúng bái (Then nghi lễ).
Về nội dung hát các làn điệu mo Then dân gian tin rằng con người có phần xác và phần hồn, khi các bậc tổ tiên đã khuất luôn phù hộ cho con cháu. Khi người ta cần sự giúp đỡ của tổ tiên đều thắp hương lên và khấn vái. Then khi làm lễ hát đến bài Xỉnh đẳm (mời tổ tiên), tổ tiên hiện về nói chuyện với con cháu, nghe đúng giọng nói người đã khuất hát Then. Nội dung hát Then là tâm linh dân gian.

Vậy là, người dân nhờ đến nghề hát Then chỉ để mong giao tiếp được với thế giới của thần linh cũng như tổ tiên. Hát Then là một sinh hoạt thuộc về tâm linh dân gian cho nên nó tồn tại lâu dài, lời hát Then là di sản văn nghệ dân gian.

Lắng nghe những lời hát Then (Then văn nghệ) ta nhận ra: Nội dung nhân đạo, tư tưởng nhân văn, phê phán thói hư tật xấu nên lời hát rất phù hợp ý nguyện dân gian. Hát Then thông thường có hai phần: Nghi lễ và diễn xướng.

Về nghi lễ: Then là một sản phẩm của xã hội Tày trong quá khứ. Trong xã hội đó niềm tin và nghi lễ phù hợp, gắn bó với nhau, niềm tin được thể hiện qua việc thực hiện các nghi lễ. Chẳng hạn một trong những công việc quan trọng của Then ngày trước là cầu thần thánh ban mùa màng và làm lễ giải hạn chữa bệnh cho con người. Ngày nay sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật cũng như y học hiện đại và tri thức, hiểu biết đã giúp người dân giải quyết được nhiều vấn đề khó khăn trong cuộc sống nên niềm tin vào thần thánh của họ đã có sự thay đổi. Điều đó thể hiện khá đa dạng trong cách ứng xử với Then của người Tày tùy theo giới tính, độ tuổi...

Điều đó dẫn đến hiện tượng các nghi lễ Then của người Tày tuy tồn tại như kiểu mô thức truyền thống nhưng niềm tin về nó thì đã thay đổi, một số nghi lễ không cần thiết bị lược bỏ. Chẳng hạn, ngày nay các nghi lễ phổ biến thường liên quan đến nghi lễ vòng đời như cầu an đầu năm, mừng thọ, mừng đầy tháng, các nghi lễ chúc tụng vào nhà mới, cúng Thổ công, cầu mùa hoặc vui chơi (lỉn én du xuân) không còn hoặc còn rất ít.

Về diễn xướng: Hiện nay, diễn xướng nghi lễ Then đã có sự thay đổi. Xu hướng chung là người ta giản lược các nghi lễ không cần thiết để rút bớt thời gian diễn xướng ở cả lễ Then thường và Then cấp sắc. Chẳng hạn, người ta rút bớt các cung đoạn giao lưu giữa người tiên và Then trên mường trời, bỏ các đoạn Then kể chuyện (Then Bách va, Then Bách điểu) trong các nghi lễ Then thường.

Mặt khác, đội ngũ các thầy Then ngày một ít, người giỏi nghề tuổi đã cao nên số lượng tham gia các hội Then giảm đi, một số hình thức biểu diễn như múa, diễn trò ở lễ cấp sắc đã bị giản lược.
Tiến hành nghiên cứu và tìm hiểu giá trị nhân văn trong một số điệu hát mo Then cầu chúc của người Tày qua ghi chép trực tiếp của thầy Tào, tham dự trực tiếp một số nghi lễ diễn xướng và qua việc sưu tầm những bản ghi chép trong dân gian, chúng ta không chỉ tìm lại những tri thức quý giá cho dân tộc mà còn có mong muốn truyền đạt, quảng bá và đánh thức thế hệ trẻ hôm nay bằng tình yêu, sự trân trọng, ý thức bảo lưu những di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào.

Tin tưởng rằng, khi đã hiểu sâu sắc giá trị văn hóa của dân tộc nói chung và các làn điệu hát mo Then cầu chúc của người Tày nói riêng, mỗi chúng ta sẽ thấy yêu quê hương mình hơn và từ đó có ý thức tiếp nối, phát huy, bảo tồn truyền thống văn hóa tốt đẹp của cha ông để lại.


Nguồn tin: baocaobang.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

 
Trả lời cử tri

Chuyên mục cơ quan Dân cử và Cử tri

Người tốt việc tốt
Quốc hội
Báo đại biểu nhân dân

THƯ VIỆN ẢNH