Chuyển mạnh từ duy trì danh hiệu sang quản trị di sản và phát triển bền vững Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng

Tham dự hội nghị có các đồng chí Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND tỉnh; đại diện các ban của HĐND tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương; các thành viên Đoàn công tác của tỉnh đi học tập kinh nghiệm tại Hàn Quốc và Nhật Bản; đặc biệt hội nghị có sự tham gia đóng góp ý kiến sâu sắc của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. 

Báo cáo tại hội nghị do lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình bày nêu rõ, từ khi được công nhận là CVĐC toàn cầu UNESCO vào năm 2018 và trải qua 2 kỳ tái thẩm định thành công (năm 2021, 2025), tỉnh Cao Bằng luôn bám sát các tiêu chí, khuyến nghị của UNESCO và các mục tiêu phát triển bền vững. Công tác quản lý di sản đã chuyển từ nhận diện riêng lẻ sang tiếp cận quản lý tổng thể, có hệ thống. Tỉnh đã hoàn thành dự án khoanh vùng di sản với 233 điểm thuộc 22 cụm, làm cơ sở quan trọng để sàng lọc rủi ro, đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư. 

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu ý kiến thảo luận tại cuộc họp

Hoạt động du lịch trong vùng CVĐC có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng lượt khách đến Cao Bằng ước đạt hơn 2,6 triệu lượt (tăng 10,8% so với cùng kỳ), tổng thu du lịch đạt gần 2.973 tỷ đồng (tăng 27%). Các mô hình sinh kế gắn với bảo tồn làng nghề truyền thống (như làng giấy bản Dìa Trên, làng hương Phja Thắp) cùng mạng lưới đối tác CVĐC tăng lên 58 thành viên đã góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Đặc biệt, mô hình giáo dục di sản trong trường học thông qua Câu lạc bộ “Cùng em khám phá CVĐC” đã tạo sức lan tỏa lớn, khẳng định uy tín của tỉnh trên trường quốc tế. 

Bên cạnh những kết quả đạt được, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế như: Công tác quản lý tại chỗ các điểm di sản phân tán còn gặp khó khăn; hạ tầng phục vụ du lịch chưa đồng bộ; nguồn lực cho duy tu, bảo dưỡng hệ thống biển bảng, hạ tầng sau bàn giao cho cấp xã còn hạn chế; việc thu hút đầu tư hợp tác quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng. 

Tại hội nghị, không khí thảo luận diễn ra sôi nổi, dân chủ và trách nhiệm với tổng số 14 ý kiến phát biểu trực tiếp từ các sở, ban, ngành, địa phương, thành viên đoàn công tác nước ngoài và các chuyên gia, nhà khoa học. Các ý kiến tập trung thảo luận về cơ chế chính sách, chia sẻ nhiều bài học thực tiễn quý giá từ chuyến làm việc tại thành phố Pocheon (Hàn Quốc) và thành phố Itoigawa (Nhật Bản)—từ việc chuẩn hóa bộ nhận diện thương hiệu, ứng dụng công nghệ số, quản lý không gian đô thị, đến các mô hình gắn kết nông sản OCOP với du lịch sinh thái và phát huy vai trò quyết sách của cơ quan dân cử. Cùng với đó, các chuyên gia đến từ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (gồm TS. Ngô Quốc Đông, TS. Nguyễn Doãn Minh, TS. Nguyễn Xuân Hòa và TS. Nguyễn Văn Quý) đã phân tích sâu sắc các luận cứ khoa học đa chiều, nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ nghiêm ngặt vùng lõi di sản, lồng ghép hiệu quả giáo dục di sản, đồng thời huy động nguồn lực tài chính và sự tham gia thực chất của cộng đồng địa phương trong quản trị điểm đến. Về bố trí nguồn lực, đại diện các Sở Tài chính, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Ban Quản lý Khu kinh tế... đã thảo luận về phương án bố trí kinh phí thường xuyên cho duy tu hạ tầng, bảo vệ môi trường và đầu tư các tuyến trải nghiệm liên vùng (như tuyến số 5 kết nối với Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang). Tiếp đó, lãnh đạo UBND tỉnh đã phát biểu tiếp thu, giải trình các nội dung thuộc thẩm quyền quản lý điều hành, nhấn mạnh các giải pháp trọng tâm trong chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo tồn di sản trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận hội nghị, đồng chí Phan Thăng An, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của các cấp, các ngành trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng thời gian qua. Đồng chí nhấn mạnh: CVĐC Non nước Cao Bằng có giá trị đặc biệt về địa chất, cảnh quan, đa dạng sinh học, lịch sử và văn hóa; là nguồn lực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục truyền thống và nâng cao đời sống Nhân dân. 

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phan Thăng An phát biểu kết luận cuộc họp.

Định hướng nhiệm vụ thời gian tới, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phan Thăng An yêu cầu các cấp, các ngành cần có sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy và hành động: 

“Cần chuyển mạnh từ duy trì danh hiệu sang quản trị di sản và phát triển bền vững, lấy bảo tồn làm nền tảng, giáo dục làm nhiệm vụ căn cơ, cộng đồng làm chủ thể, khoa học, công nghệ và hợp tác quốc tế làm động lực; phát triển kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc và nâng cao đời sống Nhân dân.” 

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đó, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh chỉ đạo tập trung triển khai các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: 

Một là, Định hướng chiến lược và hoàn thiện thể chế: Đề nghị UBND tỉnh nghiên cứu, tham mưu ban hành Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy về bảo tồn, phát huy giá trị di sản và phát triển bền vững CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Rà soát, hoàn thiện Quy chế quản lý, bảo vệ di sản, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, chính quyền cơ sở và cộng đồng dân cư. 

Hai là, Đổi mới quản lý, bảo tồn và sản phẩm du lịch: Đánh giá thực chất hiệu quả các dự án, chương trình đã triển khai; cơ cấu lại 04 tuyến trải nghiệm hiện có theo chuỗi nội dung “Xem gì – Hiểu gì – Làm gì – Ăn gì – Mua gì – Ngủ đâu”. Thí điểm các mô hình trải nghiệm văn hóa trọn gói (như tour “Một ngày làm người Nùng An”). Đẩy mạnh xây dựng các không gian sáng tạo như "Câu chuyện của đá và sỏi", "Bảo tàng âm thanh thiên nhiên". 

Ba là, Đưa giáo dục di sản đi vào chiều sâu: Gắn kiến thức di sản trong trường học với thực hành, trải nghiệm thực tế; phát triển mạng lưới đại sứ di sản và tôn vinh các điển hình cộng đồng tiêu biểu. Lấy người dân làm chủ thể, chú trọng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống cho cộng đồng vùng di sản. 

Năm là, Mở rộng liên kết vùng và hợp tác quốc tế: Chủ động kết nối bảo tồn, phát triển sản phẩm du lịch giữa 03 CVĐC toàn cầu UNESCO thuộc các tỉnh Cao Bằng, Tuyên Quang và Lạng Sơn. Nghiên cứu giải pháp thu hút khách du lịch Trung Quốc qua các cửa khẩu gắn với đảm bảo an ninh, quốc phòng. Tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Mạng lưới CVĐC Nhật Bản (JGN) và thành phố Pocheon (Hàn Quốc). 

Sau là, Đổi mới quảng bá và xây dựng thương hiệu: Khẩn trương thiết kế lại bộ ấn phẩm, tờ gấp, bản đồ du lịch tích hợp mã QR số hóa; chủ động phối hợp với Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines để quảng bá hình ảnh CVĐC trên các chuyến bay nội địa và quốc tế. Nâng tầm Lễ hội Thác Bản Giốc thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng định kỳ hằng năm từ năm 2027. 

Đồng chí Phan Thăng An nhấn mạnh, việc cụ thể hóa các nhiệm vụ phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Đề nghị UBND tỉnh báo cáo kế hoạch triển khai bước đầu trước ngày 20/11/2026 và hoàn thành danh mục nhiệm vụ trọng tâm, lộ trình thực hiện trong tháng 12/2026. Thường trực HĐND tỉnh và các Ban HĐND tỉnh sẽ tăng cường giám sát hằng năm về hiệu quả bảo tồn, quản lý nguồn lực và mức độ thụ hưởng thực tế của Nhân dân.