Hoàn thiện thể chế tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn mới

Phát biểu tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, đại biểu Bế Minh Đức, Tỉnh ủy viên, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao về chất lượng hồ sơ dự án luật, việc sửa đổi, bổ sung các Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo tại kỳ họp này là cần thiết, kịp thời, phù hợp với bối cảnh thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và đơn vị hành chính, kịp thời khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Đối với Luật Tiếp công dân, tại khoản 1, Điều 1 dự thảo Luật bổ sung Điều 3a về hình thức tiếp công dân, trong đó có quy định về tiếp công dân trực tuyến. Đại biểu đồng ý với nội dung bổ sung này bởi trong điều kiện sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn các tỉnh, nhiều xã được mở rộng, có địa phương hai trung tâm hành chính cũ và mới cách xa nhau trên 200km. Ở đa số các xã hiện nay vẫn phải làm việc tại hai đến ba trụ sở, các trụ sở cách xa nhau bình quân từ 8-15km, địa bàn miền núi, giao thông đi lại khó khăn; khoa học công nghệ, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, có thể đáp ứng được điều kiện tiếp dân trực tuyến và giải quyết khiếu nại, tố cáo qua hệ thống dữ liệu liên thông điện tử nhanh chóng, tiện lợi; tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tổ chức, cá nhân, người dân và doanh nghiệp giảm áp lực cho công tác tiếp dân tại trụ sở tiếp dân. 

Tuy nhiên, để quy định này được thực hiện có hiệu quả trong thực tiễn, đại biểu đề nghị cần rà soát, đánh giá về các điều kiện hạ tầng kỹ thuật để bảo đảm kết nối thông suốt giữa các trụ sở tiếp dân từ trung ương, tỉnh, xã, hệ thống trụ sở tiếp dân cấp xã, đặc khu, đồng thời, cần quy định rõ trình tự thủ tục, quyền và nghĩa vụ của công dân, trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong tiếp công dân trực tuyến cho phù hợp.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều 12 luật hiện hành quy định về tiếp công dân tại trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh. Trong đó, khoản 3 Điều 12 quy định Văn phòng Tỉnh ủy, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ban Nội chính Trung ương… cử đại diện phối hợp với Ban Tiếp công dân cấp tỉnh thực hiện việc tiếp dân thường xuyên tại trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh. Theo đại biểu, quy định này thực tế khó thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ, chưa nghiêm túc, các cơ quan của đảng không cử cán bộ phối hợp tiếp công dân thường xuyên tại trụ sở Ban Tiếp công dân được, chủ yếu vẫn là do cán bộ Ban Tiếp công dân cấp tỉnh tự thực hiện. Mặt khác, theo quy định của Đảng tại Quy định số 11-QĐi/TW ngày 18/2/2019 theo đó quy định khá đầy đủ về trách nhiệm tiếp công dân của người đứng đầu cấp ủy và các cơ quan tham mưu giúp việc của Đảng. Do vậy, đại biểu đề nghị cần rà soát, nghiên cứu, sửa các quy định tại khoản 3 và một số điểm tại khoản 4 cho phù hợp.

Về vấn đề luật chưa đề cập, theo đại biểu, hiện nay quy định về ủy quyền được đề cập ở nhiều văn bản luật khác nhau như tại Điều 138, Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, Luật Công chứng quy định thủ tục, quy trình công chứng hợp đồng ủy quyền, Luật Đất đai quy định ủy quyền trong giao dịch đất đai, Luật Tổ chức Chính Phủ 2025 quy định ủy quyền trong cơ quan nhà nước, Nghị định 23/2015/NĐ-CP quy định ủy quyền việc chứng thực chữ ký… Đại biểu đề nghị cần có quy định cụ thể, đầy đủ, đồng bộ liên quan đến quy trình, thủ tục, hiệu lực, giá trị pháp lý của ủy quyền hợp pháp trong giao dịch dân sự, thương mại, dịch vụ, nhất là tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Cần có quy định cá nhân được nhận số lượng bao nhiêu ủy quyền của tổ chức, cá nhân khác. Đại biểu cho biết, hiện nay chưa có luật nào quy định về vấn đề này. Thực tế một người, cá nhân vẫn đang nhận ủy quyền của nhiều người để đi kiện, khiếu nại với cơ quan nhà nước.

Đối với Luật Khiếu nại, theo đại biểu việc bổ sung Điều 11a với các nội dung nêu trong dự thảo Luật là cần thiết để xử lý các vướng mắc trong quá trình giải quyết khiếu nại, bảo đảm tính pháp lý, công khai, minh bạch và bảo vệ quyền, nghĩa vụ của các bên liên quan. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ trong giải quyết các vụ việc phức tạp hoặc khi có các sự kiện pháp lý phát sinh trong thực tiễn. Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn quy định tại một số điều của khoản 1 và khoản 2, Điều 11a đề cập “cần chờ kết quả giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân”, quy định này dễ bị lạm dụng, có thể gây phát sinh tiêu cực, dẫn đến việc giải quyết khiếu nại kéo dài, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại. Đại biểu đề nghị xem xét, cân nhắc điều chỉnh lại theo hướng quy định thời gian cụ thể về tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại. Mặt khác, nghiên cứu bổ sung quy định tạm đình chỉ trong trường hợp quá trình giải quyết khiếu nại, người khiếu nại đã được triệu tập từ 3 lần trở lên nhưng không có mặt tại cơ quan giải quyết khiếu nại mà không có lý do chính đáng. Quy định này nhằm tạo điều kiện cho cơ quan giải quyết khiếu nại chủ động trong giải quyết vụ việc, tránh gây mất thời gian chờ giải quyết trong trường hợp người khiếu nại đã tự ý bỏ quyền khiếu nại vì một lý do nào đó, nội dung này có thể quy định thành một điểm của khoản 2 Điều 11a dự thảo luật./.