Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đề xuất cơ chế đặc thù trong bảo hộ công dân và giải quyết tranh chấp quốc tế

Tăng cường trách nhiệm bảo hộ công dân trong tình huống khẩn cấp

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành nhằm cụ thể hóa chủ trương đối ngoại, hội nhập quốc tế; tạo động lực phát triển bền vững và góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Tham gia thảo luận, đại biểu Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh bày tỏ sự nhất trí cao với việc bổ sung yêu cầu cơ quan đại diện phải "Chủ động, kịp thời... trong các vụ việc khẩn cấp, quy mô lớn". Để quy định này đi vào thực tiễn, Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần làm rõ hơn về tiêu chí thế nào là "vụ việc khẩn cấp, quy mô lớn". Đồng thời kiến nghị vào Luật hoặc Nghị định hướng dẫn về một "Quỹ bảo hộ công dân đặc biệt" và quy chế phối hợp liên ngành. Theo đại biểu, khi xảy ra xung đột vũ trang hay thảm họa, cơ quan đại diện không thể tự mình giải quyết nếu thiếu sự hỗ trợ về phương tiện vận tải hoặc tài chính từ ngân sách dự phòng quốc gia.

Cùng với đó, dự thảo quy định việc trao quyền cho Bộ trưởng quyết định kéo dài nhiệm kỳ của Đại sứ trong trường hợp cần thiết là hợp lý để bảo đảm tính liên tục của các nhiệm vụ đối ngoại quan trọng. Tuy nhiên, đại biểu Bế Thanh Tịnh đề xuất cần quy định thời hạn kéo dài tối đa (ví dụ không quá 12 tháng) nhằm bảo đảm tính liên tục của nhiệm vụ đối ngoại nhưng vẫn phù hợp với kế hoạch nhân sự và nguyên tắc luân chuyển của Đảng và Nhà nước.

Nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, đại biểu Tạ Lê Thanh, Uỷ viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Đoàn Cao Bằng tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhưng cũng chỉ ra nhiều vấn đề cần rà soát kỹ lưỡng. 

Về quy định xác định Cơ quan chủ trì trong trường hợp cơ quan bị kiện là cơ quan tiến hành tố tụng, đại biểu Tạ Lê Thanh cho rằng, dự thảo Nghị quyết đã bổ sung quy định trong trường hợp cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện là cơ quan tiến hành tố tụng thì giao cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài làm Cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế. Dự thảo Nghị quyết đã được tiếp thu, điều chỉnh so với dự thảo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu cơ bản nhất trí với định hướng tiếp thu của Chính phủ. Tuy nhiên, theo Đại biểu quy định này cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện, bởi những lý do sau: (1) cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài không phải là chủ thể trực tiếp ban hành hoặc thực hiện biện pháp bị kiện, do đó có thể gặp khó khăn trong việc nắm bắt đầy đủ thông tin, hồ sơ, diễn biến vụ việc; trong khi dự thảo Nghị quyết mới dừng ở quy định trách nhiệm phối hợp của các cơ quan liên quan, chưa làm rõ cơ chế ràng buộc trách nhiệm, chế tài trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng chậm cung cấp hoặc không cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu; (2) bài toán về năng lực chuyên môn sâu về pháp lý, tố tụng quốc tế của cơ quan này; (3) xác định trách nhiệm của cơ quan có hành vi, quyết định là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tranh chấp, bảo đảm không làm giảm hoặc phân tán trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong việc xử lý hậu quả pháp lý phát sinh từ hành vi của mình. 

Đại biểu Quốc hội Tạ Lê Thanh phát biểu ý kiến tại phiên họp thảo luận Tổ

Đại biểu Tạ Lê Thanh đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp bắt buộc, trách nhiệm cụ thể và chế tài đối với cơ quan tiến hành tố tụng trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và tham gia giải quyết vụ việc; phân định rõ vai trò giữa Cơ quan chủ trì và cơ quan có hành vi bị kiện, bảo đảm cơ quan này chịu trách nhiệm chính về nội dung chuyên môn của vụ việc; tăng cường vai trò của Cơ quan đại diện pháp lý nhằm bảo đảm chất lượng xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp; quy định rõ trách nhiệm cuối cùng của cơ quan có hành vi bị kiện, bảo đảm thống nhất với nguyên tắc đề cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức có liên quan trong phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Về chế độ, chính sách cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, đại biểu Tạ Lê Thanh tán thành với việc cần thiết ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội để thu hút, giữ chân và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, tại khoản 1 Điều 18 quy định các công chức của Cơ quan đại diện pháp lý được hưởng phụ cấp hằng tháng tăng không quá 300% mức lương hiện hưởng của ngạch công chức trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế, trong khi khoản 3 Điều 18 quy định người không có vị trí việc làm về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng của ngạch công chức trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế là chưa thực sự hợp lý. Đại biểu đề nghị cân nhắc điều chỉnh để có phụ cấp tương đương nhau với các nhân sự tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.

Linh hoạt trong điều hành thuế xăng dầu để ứng phó biến động thế giới

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, đại biểu Tạ Lê Thanh đánh giá việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg ngày 26/3/2026 về việc áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia là kịp thời và phù hợp với thực tiễn.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị tại Trung Đông, đại biểu kiến nghị Quốc hội nên chỉnh lý dự thảo theo hướng không chỉ giao Chính phủ điều chỉnh về thời gian áp dụng mà cả mức thuế áp dụng trong thời gian Quốc hội không họp để kịp thời ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Ngoài ra, các đại biểu đề nghị rà soát, đánh giá toàn diện tác động của việc thực hiện Nghị quyết đối với các cam kết quốc tế và các hiệp định thương mại đã ký kết, qua đó kịp thời có giải pháp điều chỉnh phù hợp, hạn chế các tác động bất lợi trong quan hệ kinh tế, thương mại.