Đại biểu Quốc hội tỉnh thảo luận tại tổ về 2 dự án luật và 1 nghị quyết

Cân bằng giữa khuyến khích đổi mới sáng tạo và thượng tôn pháp luật

Góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đại biểu Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng đánh giá đây là nghị quyết quan trọng trong bối cảnh đất nước đang triển khai đồng bộ các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân.

Theo Đại biểu, Nghị quyết không chỉ nhằm xử lý những tồn tại trong quá khứ mà quan trọng hơn là thiết lập cơ chế mới để khuyến khích đổi mới sáng tạo, khắc phục tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm trong thực thi công vụ và hoạt động sản xuất, đầu tư, kinh doanh. Đại biểu Bế Thanh Tịnh đề nghị xác định rõ phạm vi, giới hạn của chính sách miễn và loại trừ trách nhiệm hình sự. Chính sách chỉ nên được xem xét đối với hành vi phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, sản xuất, kinh doanh hoặc nghiên cứu khoa học mà không có mục đích vụ lợi, không có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực, không có sự thông đồng, cấu kết để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước, đồng thời không áp dụng đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng hoặc hành vi cố ý vi phạm vì động cơ vụ lợi.

Đối với việc tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để người vi phạm khắc phục hậu quả, Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm mục tiêu thu hồi tài sản của Nhà nước. Chỉ nên xem xét tạm hoãn khi người vi phạm đã thực hiện biện pháp bảo đảm, đồng thời quy định rõ trách nhiệm giám sát của cơ quan tiến hành tố tụng, tránh tình trạng lợi dụng thời gian tạm hoãn để tẩu tán tài sản hoặc bỏ trốn. Đại biểu cũng đề nghị lưu ý việc miễn hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm của Đảng, trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm công vụ. Cán bộ, công chức, viên chức hoặc sĩ quan lực lượng vũ trang có sai phạm trong quản lý nhà nước, gây thiệt hại hoặc làm giảm hiệu quả quản lý vẫn phải được xem xét xử lý theo quy định, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và tính nghiêm minh của nền công vụ.

Theo đại biểu Bế Thanh Tịnh, điểm cốt lõi của Nghị quyết là tạo sự cân bằng giữa hai yêu cầu: tạo lập môi trường pháp lý đủ an toàn để cán bộ, doanh nhân, nhà khoa học yên tâm đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời giữ vững nguyên tắc thượng tôn pháp luật, không để tổ chức, cá nhân lợi dụng chính sách đặc thù để né tránh trách nhiệm hoặc hợp thức hóa hành vi tham nhũng, tiêu cực, vụ lợi.

Chính sách đặc thù phải có thời hạn và điều kiện áp dụng chặt chẽ

Cùng góp ý về dự thảo Nghị quyết, đại biểu Sầm Minh Hồ cho rằng, mặc dù thời gian tiếp cận hồ sơ chưa nhiều và mỗi đại biểu có cách nhìn từ lĩnh vực, địa phương, lĩnh vực công tác khác nhau, các ý kiến đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện chính sách để phản ánh vào cuộc sống và phục vụ thực tiễn tốt nhất.

Đại biểu Sầm Minh Hồ nhấn mạnh bốn nguyên tắc cốt lõi của dự thảo: khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; khoan hồng, giảm nhẹ đối với hành vi vi phạm nhưng vì lợi ích chung, căn cứ hiệu quả chính trị, kinh tế - xã hội để xử lý phù hợp. Theo Đại biểu, trường hợp không truy cứu hoặc miễn trách nhiệm hình sự phải đáp ứng đủ 6 điều kiện, không phải chỉ cần một trong 6 điều kiện. Tương tự, việc tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: hành vi vi phạm vì lợi ích chung; có gây thất thoát, lãng phí tài sản của Nhà nước, doanh nghiệp nhưng không tham nhũng; có phương án khả thi để khắc phục hậu quả. “Lợi ích chung” phải là lợi ích chính đáng, phục vụ đất nước và địa phương, không chỉ là lợi ích riêng của doanh nghiệp.

Phân quyền trong lĩnh vực dầu khí phải gắn với kiểm tra, giám sát

Tham gia ý kiến đối với dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Tạ Lê Thanh tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới. Góp ý về Quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình dầu khí, đại biểu Tạ Lê Thanh nhấn mạnh đây là tiền do các nhà thầu đóng góp để bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình, không phải tiền của Tập đoàn, do đó yêu cầu ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn Quỹ. Việc mở rộng quyền lựa chọn ngân hàng thương mại cho Tập đoàn là có cơ sở thực tiễn, nhưng cần bổ sung quy định không gửi tiền tại ngân hàng thương mại đang được kiểm soát đặc biệt. Những trường hợp sử dụng tiền bán sản phẩm dầu khí thuộc phần lãi nước chủ nhà để bù đắp khi số dư Quỹ không đủ cũng phải được quy định chặt chẽ vì liên quan đến nguồn lực của Nhà nước.

Đối với chính sách ưu đãi cho các mỏ dầu khí cận biên, Đại biểu đồng tình với việc bổ sung cơ chế đặc thù nhằm khuyến khích khai thác hiệu quả nguồn lực dầu khí. Tuy nhiên, dự thảo cần làm rõ nội hàm chính sách, dự án thuộc đối tượng áp dụng, điều kiện và cơ chế ưu đãi cụ thể, khắc phục sự chồng lấn giữa các điều khoản để bảo đảm rõ ràng, thống nhất.

Liên quan đến nhiệm vụ của nước chủ nhà phát sinh từ các hợp đồng dầu khí do Tập đoàn thực hiện thay, đại biểu Tạ Lê Thanh đề nghị làm rõ thời điểm xác định nghĩa vụ tài chính, trước khi Quốc hội xem xét cơ chế áp dụng đối với những vụ việc phát sinh trong quá khứ, Chính phủ cần báo cáo rõ các dự án đang vướng mắc, đồng thời báo cáo ý kiến của cấp có thẩm quyền làm cơ sở quyết định.