Đại biểu Đoàn Thị Lê An góp ý dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi)

Tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu chuyển đổi số, đại biểu Đoàn Thị Lê An cho rằng, các quy định mới phải bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được thực hiện thực chất, có hiệu lực và có cơ chế bảo vệ rõ ràng.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 1 Điều 65 theo hướng những nội dung luật chuyên ngành chưa quy định thì áp dụng bổ sung Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, tránh bỏ sót trách nhiệm công khai, tiếp thu, giải trình và giám sát. Những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền của công dân, quyền quyết định của cộng đồng cần được quy định cụ thể trong Luật.

Đối với Điều 19, đại biểu đề nghị làm rõ cách xác định tỷ lệ trên 50% người dân có ý kiến, bởi tỷ lệ tính trên tổng số người thuộc diện lấy ý kiến và số người thực tế tham gia góp ý hợp lệ có ý nghĩa pháp lý khác nhau. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định khác với ý kiến được trên 50% số người tham gia góp ý hợp lệ đồng thuận, phải công khai căn cứ, lý do không tiếp thu; đồng thời xem xét tổ chức đối thoại bổ sung đối với những vấn đề ảnh hưởng lớn đến quyền lợi cộng đồng.

Góp ý về quyền tự quản, đại biểu đề nghị làm rõ giá trị pháp lý của các quyết định do cộng đồng dân cư biểu quyết. Việc cơ quan có thẩm quyền công nhận quyết định chỉ nhằm xác nhận tính hợp pháp, không được quyết định thay hoặc tự ý thay đổi nội dung đã được cộng đồng thông qua. Hoạt động tự quản phải phù hợp với pháp luật, phong tục, tập quán tốt đẹp, không xâm phạm quyền lợi hợp pháp của cá nhân, hộ gia đình.

Liên quan đến chuyển đổi số, đại biểu lưu ý việc công khai thông tin phải bảo đảm người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu; biểu quyết trực tuyến phải xác thực đúng người tham gia, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm tra được kết quả. Cùng với ứng dụng công nghệ, cần duy trì hình thức tham gia trực tiếp, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân vùng sâu, vùng xa. Việc đánh giá kết quả thực hiện dân chủ cũng phải dựa vào chất lượng tham gia, kết quả giải quyết kiến nghị và mức độ hài lòng của người dân, không chạy theo các chỉ tiêu mang tính hình thức.

Đối với Ban Thanh tra nhân dân, đại biểu đề nghị xác định số lượng thành viên phù hợp với dân số, diện tích và đặc điểm địa bàn sau sắp xếp đơn vị hành chính; quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin, giải quyết kiến nghị và bảo đảm tính chủ động trong giám sát. Bên cạnh đó, cần quan tâm kinh phí, điều kiện đi lại, bồi dưỡng kỹ năng cho thành viên Ban Thanh tra nhân dân, nhất là tại các xã miền núi, biên giới.

Về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, đại biểu đề nghị Mặt trận Tổ quốc được tham gia ngay từ khâu xây dựng kế hoạch lấy ý kiến Nhân dân; được cung cấp đầy đủ hồ sơ, kết quả tiếp thu, giải trình và có quyền kiến nghị tổ chức lấy ý kiến bổ sung khi cần thiết. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc chủ động vận động, tổ chức cho đoàn viên, hội viên tham gia góp ý; tập hợp, phản ánh ý kiến của các nhóm xã hội mà mình đại diện và tham gia giám sát, phản biện xã hội theo chức năng, nhiệm vụ.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An nhấn mạnh, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở không chỉ thể hiện qua số cuộc họp, văn bản được công khai hay số lượt ý kiến tiếp nhận, mà quan trọng là người dân thực sự được tham gia quyết định, được lắng nghe, giải trình và giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình.