TIN HOẠT ĐỘNG

VĂN BẢN

TƯ LIỆU

Ý kiến cử tri - Ý kiến Đại biểu

GIỚI THIỆU VỀ CAO BẰNG

LIÊN KẾT

THỐNG KÊ

Đang truy cậpĐang truy cập : 19

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 16


Hôm nayHôm nay : 6032

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 77014

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 6842976

Công báo Cao Bằng
Thủ tục hành chính Cao Bằng
Cổng thông tin Cao Bằng

Trang nhất » Tin hoạt động » Văn hóa - Lịch sử - Con người

Lượn mừng xuân - nét đẹp trong văn hóa ứng xử của người Tày

Thứ bảy - 09/02/2019 12:04

Những lời chúc đầu xuân năm mới đã trở thành một tục lệ tốt đẹp của cộng đồng. Mỗi nơi một kiểu chúc, mỗi nơi một ngôn phong, nhưng tất cả đều hướng đến điều may mắn, an lành, hạnh phúc.

Giao duyên làn điệu hát lượn.


Dân tộc Tày - cộng đồng cư dân thung lũng - trong suốt chiều dài lịch sử, luôn thực hiện những hoạt động đón xuân độc đáo vào dịp đầu năm âm lịch. Một trong những hoạt động đó là lễ hội Lồng tồng (Hội xuống đồng). Hội Lồng tồng, người người hỉ hả, phấn chấn, thành tâm thỉnh cầu thần linh cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, gia súc gia cầm sinh sôi, cuộc sống bình an, nhà nhà no đủ. Trong ngày hội, rất nhiều hoạt động diễn ra theo một trình tự sắp sẵn, trong đó, hát lượn là một hoạt động thú vị, hấp dẫn. Ngoài hát lượn của chủ thể là dân làng theo sự phân công, sắp xếp của chủ bản, thì hát lượn của du khách cũng là phần thu hút sự quan tâm của người dự hội. 

Món quà mà khách trẩy hội đem đến cho Hội xuân, cho cư dân bản địa là những bài hát lượn, màn hát lượn độc đáo. Lượn Mừng Lồng tồng (Mừng Xuống đồng) nằm trong tổng thể những khúc/bài lượn được trình diễn trong hội xuân này. Khúc lượn góp phần phản ánh những nghi thức đẹp, những tâm tình chân thành và cầu mong tha thiết. 

Mở đầu khúc lượn là lời chào, lời giới thiệu của du khách: Tân niên pi mấư khỏi mà thâng/Đảy ngộ vằn nẩy cần lồng tồng/Xiên lý khỏi mà chắng đảy chẩp/Nưa là bôm bán tẩư hương xông. Tạm dịch: Hôm nay năm mới đến chơi xuân/May cho được gặp hội xuống đồng/Ngàn dặm tới đây tôi được dự/Trên là mâm cỗ dưới hương xông.Sau đó, du khách điểm qua đặc điểm Hội Lồng tồng: Kẻn đảy vằn đây hội thảnh quân/Tằng mường thiên hạ kẻo mà chồm/Nam thanh nự tú cần xiên lỷ/Tạch đảy vằn nẩy hầu hạ cần. Tạm dịch: Chọn được ngày lành hội thánh quân/Khắp cả mọi nơi đến xem đông/Nam thanh nữ tú từ xa đến/Chọn được hôm nay hầu hạ thần. 

Mục đích chính của lễ hội - cầu mùa - được người lượn nêu ra, khái quát và cụ thể: Thân họ dượng mừng chầu thảnh quân/Tua ké điểm tổng moòng ồm ồm/Tiểng tổng tiểng chiêng chầu thảnh để/Phong điều vụ thuận bách va phông. Tạm dịch: Họ hàng chắp tay chầu thánh quân/Ông già đánh trống tiếng vang ngân/Tiếng trống tiếng chiêng chầu thánh đế/Mưa gió thuận hòa nở hoa xuân. Rồi: Tống cựu nghênh tân hựu tái lai/Tai nạn trừ xuất dú tại ngoại/Vua hẩư nà tôm mì nặm thuổn/Đảy mùa hoa cốc nhộn gia đài. Tạm dịch: Tống cựu nghinh tân lại đến rồi/Tai nạn đuổi ra khỏi cõi ngoài/Vua cho ruộng ao đều có nước/Được mùa đầy thóc lúa ngô khoai. 

Du khách hòa cùng dân bản địa dâng tụng những lời chúc, lời cầu thành kính.  Sau khi đã chào, chúc tất cả thánh thần và người bản địa, du khách đưa ra mục đích riêng của mình (đối với nam thanh niên chưa vợ): Mọi tàng chồm đoạn ỷ lẹo thôi/Tua khỏi xo tím slắc chổn chơi/Chiềng khóp quan viên tằng chủ bản/Nhằng slắc cần đan xo kết tôi. Tạm dịch: Mọi đường thưởng thức đã đủ rồi/Xin cho gặp bạn toại cuộc chơi/Trình tới quan viên và chủ bản/Có ai còn lẻ xin kết đôi.

Thật khéo, thật đáng yêu. Trước thái độ, lời nói cung kính, dẫn dắt tầng bậc và hành vi kính trên nhường dưới như thế, ai nỡ chối từ lời đề xuất. Và dĩ nhiên, sau màn ngỏ lời ý tứ này, những nam thanh sẽ được gặp nữ tú, được phép tự do kết đôi lượn, tự do tìm hiểu đối tượng của mình. Các cuộc lượn sẽ phát triển theo chiều hướng tăng tiến đi đến sự hẹn hò đôi lứa. Rất nhiều cặp đôi đã nên duyên chồng vợ qua các cuộc hội Lồng tồng theo kiểu tìm hiểu này.

Những lời lượn mừng trên phản ánh nét đẹp của văn hóa hội xuân - nét đẹp lễ độ, khiêm nhường, thành kính của người tham dự hội. 

Quan niệm tâm linh được biểu lộ qua nghi thức hành lễ, đánh trống báo thần linh, thỉnh mời thần linh về dự cỗ bàn, chứng giám lòng thành của các dòng họ, chi họ trong một vùng cư dân (phổ biến là các bản, thôn). Người dân gửi gắm ước mong thần linh sẽ “phù hộ tốt lành phú quý đa” cho dân chúng. Ước mong xuất phát từ quan niệm của người Tày. Người Tày cho rằng, vũ trụ gồm ba cõi: Trời - Trần - Âm. Cõi người (Trần) chịu sự chi phối sát sao của hai cõi còn lại, nhất là sự chi phối và quyết định của đấng cao xanh. Hình ảnh thánh quân/thánh đế, thần Nông xuất hiện trong bài lượn chính là biểu tượng của các vị thần thánh có vai trò quyết định sự thành bại của mùa vụ, của cuộc sống con người trong tâm thức Tày.

Bài lượn trong hội xuân nói trên biểu lộ khát vọng của con người về cuộc sống ấm no, yên bình; biểu lộ sự hiểu biết của người hát lượn (nền tảng là tri thức dân gian Tày) về phong tục tập quán, truyền thống, đạo đức, ý niệm tâm linh. Đặc biệt, bài lượn hàm chứa nhiều nét đẹp trong ứng xử, hành xử của con người với con người, con người với thiên nhiên của cộng đồng người Tày.


Nguồn tin: baocaobang.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

 
Trả lời cử tri

Chuyên mục cơ quan Dân cử và Cử tri

Người tốt việc tốt
Quốc hội
Báo đại biểu nhân dân

THƯ VIỆN ẢNH